sporen van God
mystiek
ervaring
natuur
christendom
wat is het?
bijbel
lectio divina
kracht onderweg
stem van verlangen
preken
bijbelpreken
wie ben ik?
bach-preken
popsongpreken
kerstverhalen
atheïsme en geloof
crucifixen
lam van God
kerk
gebed en meditatie
andere godsdiensten
kunst
literatuur
muziek
ikonen
het leven
kwaad en lijden
cursus
links
over deze site
contact
Sitemap

Verkondiging kerstochtend (Johannes 1)


1 In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. 2 Het was in het begin bij God. 3 Alles is erdoor ontstaan en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat. 4 In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen. 5 Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen. 6 Er kwam iemand die door God was gezonden; hij heette Johannes. 7 Hij kwam als getuige, om van het licht te getuigen, opdat iedereen door hem zou geloven. 8 Hij was niet zelf het licht, maar hij was er om te getuigen van het licht: 9 het ware licht, dat ieder mens verlicht en naar de wereld kwam. 10 Het Woord was in de wereld, de wereld is door hem ontstaan en toch kende de wereld hem niet. 11 Hij kwam naar wat van hem was, maar wie van hem waren hebben hem niet ontvangen. 12 Wie hem wel ontvingen en in zijn naam geloven, heeft hij het voorrecht gegeven om kinderen van God te worden. 13 Zij zijn niet op natuurlijke wijze geboren, niet uit lichamelijk verlangen of uit de wil van een man, maar uit God.14 Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.


Vandaag wordt de wereld geschapen. Niet gemaakt, want de wereld bestaat al miljarden jaren, maar geschápen – en dat is een ander verhaal. Vandaag leest de Kerk het nieuw testamentische scheppingsverhaal uit Johannes 1. Zes keer staat er: er geschiede, er ontstond, net als de zes scheppingsdagen in Genesis. De komst van het Woord is een lied op de schepping van de aarde, van de mens, van jou en mij. Kerst vertelt over de geboorte van het woord dat schept, nu, vandaag, en alle dagen.


Maar ik word niet geschapen, zeg je misschien, ik bén er al en ik maak mezelf. Ik kies wat ik doe, ik kies om naar de kerk te gaan of niet, ik kies waar ik in geloof, ik kies voor tennis of golf, voor vrijwilligerswerk of studie, of ik een kind neem of niet, of ik chemo neem of euthanasie. Nog nooit in de geschiedenis zijn mensen zo zelf-gemaakt. We zijn steeds minder speelbal van het lot en groeien nog steeds in het dragen van verantwoordelijkheid voor ons leven, voor de wereld. Daar hebben we ook nog wel wat groeiwerk te doen. De last van de keuzes op ieder moment is groter dan ooit, sommigen bezwijken eronder, de sterkeren genieten volop van de vrijheid van mogelijkheden. Hoe het ook zij, God heeft het leven in onze handen gelegd en daar hebben we wat van te maken.

Maar met Kerst klinkt een ander woord, een scheppingswoord. Want er zijn meerdere manieren waarop je naar de wereld kunt kijken. Je kunt zien hoe het gemaakt is, en hoe jij jezelf en je omgeving maakt, wat je zou kunnen maken, kunnen bereiken, de doelen die je stelt. Maar je kunt ook kijken naar wat geschapen wordt, wat ontstáát. Als je echt Kerst wilt vieren, als je het kerstkind, dat levenscheppende woord van God wilt vinden, kijk dan niet naar wat gemaakt wordt, maar wat ontstáát.


Maar ik waarschuw je: niemand kan God zien en overleven met zijn oude bestaan. Als je alles bij het oude wilt houden, dan kun je beter niet zijn woord horen, niet luisteren, niet begrijpen, niet aannemen. God, wees voorzichtig met ons, u weet hoe weinig werkelijkheid mensen kunnen verdragen.

Wat is dat: Gods Woord? Gods Woord herken je omdat er iets geschapen wordt. Niet gemaakt, maar geschapen. Maken doe je voor een doel. Scheppen doe je om van te genieten. Maken is nuttig, scheppen is nutteloos, maken geeft macht, scheppen maakt weerloos. Maken leert van het verleden, scheppen leert van de toekomst. Schepping is een echt nieuw begin.


Menszijn betekent jezelf vorm geven, verantwoordelijk zijn voor je omgeving en daar het beste van maken. Maar mensen zijn niet voluit mens zoals God het bedoelt als ze niet nutteloos mogen zijn, als ze niet om van te genieten mogen zijn, als ze niet weerloos mogen zijn, als hun toekomst alleen maar voortzetting van het verleden is. Als schepping wegvalt blijven er alleen machines over. Als er alleen maakwoorden zijn en geen scheppingswoorden, dan gaat het leven eruit.

Je partner, je kind, je vader, je turkse buurvrouw, zijn allereerst mensen om van te genieten. Jij bent een mens om van te genieten. Kijk eens naar je leven nu. Heb je nog een beetje plezier in het zomaar zijn van jezelf, je naasten? Of zie je vooral de voor- en nadelen van iedereen en van jezelf? Of ze wel of niet nuttig zijn voor jou, voor wat jij in je hoofd hebt? Dan kijk je met maak-ogen, niet met scheppingsogen. Dank denk je maak-gedachten, geen scheppingsgedachten. Dan spreek je maak-woorden, geen scheppingswoorden. Met scheppingsogen zie je wat er zomaar gegeven wordt, onverdiend gegeven.


Met scheppingsogen kijken doet je in ieder mens de weerloosheid zien. Heb je nog oog voor het weerloze in jezelf, in de ander? Of zijn onze zelfgemaakte pantsers zo hard geworden dat er niets anders meer doorheen schijnt? Zie je wel de stekels van de ander, de grote mond, maar niet het kleine hartje? Scheppingsogen kunnen groeien. Door je te openen voor mensen die lijden, die kwetsbaar zijn in het leven, ontwikkel je je eigen gevoeligheid. Als je alleen maar omgaat met harde doelgerichte yuppen, als je alleen maar bezig bent te vechten voor je zelf, dan moet je wel een eigen pantser ontwikkelen om staande te blijven. Zo groeien maak-ogen, maar geen scheppingsogen.


Maar ligt er niet in jou en mij een weerloos kind, een kind dat gelooft dat de wereld mooi is, dat mensen lief zijn, dat het leven uit geluk bestaat. Voel je nog ergens dat geloof, dat het zo eigenlijk écht is - alleen vergeten we dat steeds met z’n allen? Misschien is dat geloof wel helemaal uit jou verdwenen en heeft cynisme en bitterheid of teleurstelling het kind in jou verdreven. Vandaag is het Kerst: een kind is ons gegeven, en men noemt hem: wonderbare raadsman, vredevorst. Vandaag mag je het opnieuw ontvangen: het kind dat de toekomst opent.


Niemand kan Gods Woord horen en overleven met zijn oude bestaan. Je kunt niet tevreden blijven met de status quo als je Gods woord hoort: dan moet alles anders – dan weet je: alles kán anders. Als er allang niets nieuws in je is gegroeid, niets nieuws uit je handen kwam, geen nieuwe relaties ontstonden, geen nieuwe inzichten die je verwierf, geen nieuwe moed die je kreeg, een nieuw geloof, een nieuwe manier van doen, een nieuw geluk met God – misschien heb je dan Gods Woord niet werkelijk gehoord of toegelaten. Misschien was er wel diep van binnen onder je goede bedoelingen een ander gebed: als wij uw woord horen, Help ons dan om niet te luisteren, Om het niet te begrijpen, om het niet aan te nemen.


Want door God geschapen worden dat is: de hele verantwoordelijkheid voor je leven op je nemen en tegelijk de controle over je bestaan uit handen geven. Niet met maakogen kijken maar met scheppingsogen, en zien wat gegeven wordt, dichtbij, heel dichtbij - dat wordt de kern van je bestaan. Niet zo nuttig, niet zo machtig, niet zo voorspelbaar, maar open voor een toekomst die de vrede op aarde dichterbij brengt. Het woord van God met Kerst is nog maar klein, een nietig voorteken van een koninkrijk dat wil komen, een voorloper van de hemel die op aarde daalt. Maar als dat Woord ook in jou en mij vandaag geboren mag worden, dan zijn er al weer een paar voorlopers bij, mensen die leven vanuit de toekomst.


God kijkt naar ons met scheppingsogen: hij ziet wat er in ons geboren wil worden en door ons heen de wereld wil vernieuwen. Het is Kerst vandaag. God ruilt met ons: onze maakwereld voor zijn scheppingswereld. Kom en verwonder je.


 

TerugVerder