sporen van God
mystiek
ervaring
natuur
christendom
wat is het?
bijbel
lectio divina
kracht onderweg
stem van verlangen
preken
bijbelpreken
wie ben ik?
bach-preken
popsongpreken
kerstverhalen
atheïsme en geloof
crucifixen
lam van God
kerk
gebed en meditatie
andere godsdiensten
kunst
literatuur
muziek
ikonen
het leven
kwaad en lijden
cursus
links
over deze site
contact
Sitemap

Preek bij Jacobus 1 en Lucas 7:36-50

 

Vandaag gaat het over één van de mooiste begrippen uit de bijbel: zonde .

 

Zonde. Alle liefdevolle wijsheid en ervaring van de kerk zit erin. Want zonde is net als de diagnose bij de dokter: die heeft veel ziekten bestudeerd om de symptomen te herkennen en de juiste behandeling voor te schrijven. Als het over de zonde gaat in de bijbel, dan gaat over dingen waardoor mensen onvrij worden, waardoor je ongelukkig wordt, waardoor je niet de stralende mens wordt die God voor ogen had toen je geboren werd. Zonde is je doel missen.

 

Zonde dat is datgene waardoor je relatie met de bron van geluk en leven verstoord is, of geblokkeerd, of vernauwd. En dat wil je toch zeker wel doorhebben! Als mijn gootsteen niet doorloopt, dan ga ik die ontstoppen. Als ik futloos ben, als ik vastzit omdat ik overspoeld wordt door een grote zorg, een angst, een tegenslag, een verliefdheid, een drang om iets in bezit te hebben, of door de claims die anderen op mij leggen, mijn baas, of mijn werk, of mijn kinderen, elke keer als niet de vrijheid van God maar iets anders de baas speelt over mijn leven, dan is er sprake van zonde. En die moet je zien kwijt te raken – nee: die wíl je toch zeker kwijtraken?

 

Zonde heeft te maken met je eigen blinde vlekken, kanten van jezelf die je niet door hebt of niet wilt weten. En blinde vlekken kom je alleen op het spoor door in de spiegel te kijken. Maar in welke spiegel kijk je?

Simon de Farizeeër kijkt naar een prostitué en denkt bij zichzelf: ik doe het toch nog niet zo gek. Simon kijkt in de spiegel van iemand die hij minder waard vindt dan hijzelf, en dan ziet hij er niet gek uit.

 

De ander is de belangrijkste spiegel waarin wij kijken. En meestal doen we dat op twee manieren.

 

We vergelijken onszelf met iemand die we minder vinden dan wij zelf. Minder slim, minder mooi, minder christelijk, minder vrolijk, minder succesvol. Nee, dan doen wij het nog niet zo gek, toch? Als ik in de spiegel van die minderwaardige dakloze of schijnheilige of gehandicapte of verslaafde kijk, dan zie ik er aardig mooi uit.

 

Er zijn ook mensen die zich steeds spiegelen aan mensen die ze hoger achten dan zichzelf: en zo kun je je leven lang minderwaardig voelen – en tekort gedaan  – want jij kunt het toch ook niet helpen dat je geboren bent zoals je bent, dat je zo’n karakter hebt, dat je niet door kon leren, het is niet eerlijk, o nee.. (zo zei calimero al).

 

Als je de waarde die je aan jezelf geeft, krijgt door je te vergelijken met anderen, dan bega je een zonde in de bijbelse zin van het woord: je raakt de bron van echt geluk en liefde kwijt. En daar heb je zelf uiteindelijk het meeste last van.

 

In welke spiegel kijk je?

Simon kijkt naar het liefdesgebaar van de vrouw die huilend de voeten van Jezus zalft en kust en wat doet het hem? Het vervult hem met minachting. Het past niet bij je status, Jezus, het is not done, je maakt een spektakel van jezelf, wat zullen de mensen wel van je denken?

 

Nog een spiegel waarin wij vaak kijken: de mening van de anderen, hoe het hoort, wat netjes is, betamelijk, wat correct is, niet overdreven, wat passend is bij je omgeving, wat je familie ervan zou zeggen, of je gezin of je vrienden, of de mode of de televisie of de kerk.

 

Maar voor wiens aangezicht leven wij eigenlijk? Leven wij voor God of voor de ogen van onze omgeving? Wie is de bewaarder van ons geweten? Is God dat, of zijn dat de mensen? Kent u eigenlijk zelfs het verschil tussen die twee? Wij mensen komen om in alle beelden en verwachtingen van anderen die in ons eigen hoofd zitten. En dat is zo zonde, zo verschrikkelijk zonde want niets verstijft onze groei en beweging zo erg als de mening die anderen over ons hebben – of waarvan we dénken dat ze die over ons hebben.

Gooi het toch het raam uit en leer luisteren naar het leven zelf want daar klinkt de wet van vrijheid, het woord van God, dat bevrijding brengt. Bijna al onze problemen komen voort uit de beelden die we maken van onszelf of van anderen.

 

Maar het kan anders.

Jezus luistert naar wat er echt gebeurt. Jezus herkent de liefde die van God komt ook al komt het in een ongewone en zelfs shockerende vorm. Ja, juist omdat het in een ongewone en shockerende vorm komt, kan Jezus herkennen wat de bron daarvan is, wie de Bron daarvan is. Want de liefde die van God komt is onvoorwaardelijk, niet berekenend, die stoort zich niet aan onze conventies, let er niet op wat de omgeving er allemaal van vindt, lees de bijbel er maar op na. En dat soort liefde verwoest alle beelden en hokjes en werkt bevrijdend voor iedereen.

 

Jacobus zegt het zo: Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt ook doen. 23 Want wie de boodschap hoort maar er niets mee doet, is net als iemand die het gezicht waarmee hij is geboren in de spiegel bekijkt: 24 hij ziet zichzelf, maar zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij eruitzag. 25 Wie zich daarentegen spiegelt in de volmaakte wet die vrijheid brengt, en dat blijft doen, niet als iemand die hoort en vergeet, maar als iemand die ernaar handelt – hem valt geluk ten deel, juist om wat hij doet.

 

Liefde is geen zwijmelgevoel voor mensen die jou aanstaan, liefde is de praktijk van niet-oordelen.

 

Dat is de boodschap van het kruis: God veroordeelt niet maar geeft zichzelf uit handen om ons niet te laten vallen. Onvoorwaardelijk houdt hij aan ons vast.

Of we nu een slechte vrouw of een vrome bijbelgeleerde zijn: God ziet het hart, heel dat mengsel van goed en kwaad dat daar in zit – en hij schept ruimte voor een nieuw begin.

 

Wat zeur je over de splinter in het oog van de ander en zie je de balk in je eigen oog niet? vraagt Jezus.  Liefde in de praktijk gebracht is niet-oordelen over de ander. En als je zo kijkt, doet liefde wat het kan doen: bevrijding brengen.

De zondares IS bevrijd van haar verleden, en Jezus bevestigt dat. En Simon de oordelende gastheer krijgt een spiegel voor ogen waarin hij zijn eigen liefdeloosheid kan herkennen – en loslaten als hij wil. Want Jezus veroordeelt hem niet maar reikt hem de mogelijkheid aan om zijn eigen blinde vlekken te zien.

 

Niet-oordelend omgaan met mensen en met jezelf: dat is de wet van de volmaakte vrijheid die geluk brengt. Alleen als je vaak en steeds weer in de spiegel van Gods vergeving kijkt, kun je zelf zo niet-oordelend leren leven.

Wat zouden we zijn als we afgerekend werden op onze schijnheiligheid, ons veroordelend gedrag, ons getwijfel, onze humeurigheid, onze overbezorgdheid, ons gemanipuleer, al die dagelijkse zonden van ons?

 

Godzijdank, God is een vergevende God en kijkend in zijn spiegel leren we de liefde dóen. Daarom is het belangrijk om van veel zonden vergeven te worden: want zo worden we vrij om niet-oordelend lief te hebben zoals Jezus, en niet zoals Simon. Wie veel vergeven is, kan veel liefde geven. Laten we niet vergeten hoe we eruit zien als we in Gods spiegel kijken en ons openen voor het vrije geluk dat van boven komt.

strip ouderwetse preek
TerugVerder